Argumentatiestructuur: hoe bouw jij je redenering op?

Argumentatiestructuur: hoe bouw jij je redenering op?

Een overtuigende tekst schrijf je niet zomaar. Je wilt de lezer aan het denken zetten. Dat lukt het beste als je een weldoordachte argumentatiestructuur volgt.

De overtuigingskracht van je tekst hangt af van meerdere factoren. De toon die je aanslaat, de woorden die je kiest, het gevoel waar je aan appelleert: het draagt allemaal bij aan de beïnvloeding van je lezer. Maar of je hem überhaupt op het juiste denkspoor zet, is afhankelijk van de argumentatiestructuur die je volgt: je moet een helder standpunt innemen en dat krachtig onderbouwen. Dat is nog niet makkelijk.

Een argumentatiestructuur volgen om te overtuigen

Of je nu spreekt in het openbaar, een zakelijk gesprek voert of een betogend artikel schrijft: om je doelgroep te overtuigen moet je een heldere betooglijn volgen. Je wilt de ander meenemen in jouw gedachtegang en daarvoor is het noodzakelijk om logisch te redeneren. Daarvoor moet je eerst weten wat je precies wilt zeggen. 1 Vervolgens kun je daar de argumentatie omheen bouwen.

Vier argumentatiestructuren

Er zijn verschillende manieren om je argumentatie op te bouwen. Hieronder verkennen we vier structuren die je helpen je standpunt overtuigend over te brengen op je lezer.

1. Enkelvoudige argumentatie

Bij enkelvoudige argumentatie draait het om focus: je kiest één argument dat je standpunt ondersteunt. Deze eenvoudige aanpak werkt goed wanneer het argument volstaat om je punt te maken. Je past het bijvoorbeeld toe als je weinig woorden tot je beschikking hebt of meerdere standpunten wilt verdedigen – wat in de meeste gevallen af te raden is, omdat je tekst daarmee inboet aan overtuigingskracht.

Stel dat je een betoog schrijft over het basisinkomen. Je bent daar voorstander van en dus verdedig je een positief standpunt: “Het basisinkomen moet zo snel mogelijk ingevoerd worden.” Je kunt een hele reeks argumenten aandragen, maar dat is niet per se nodig. Eén fundamenteel argument kan genoeg zijn om je punt te maken: “Zo garanderen we dat niemand onder de armoedegrens terechtkomt.” Met dit enkelvoudige argument raak je de kern van je pleidooi.

2. Meervoudige argumentatie

Als je meervoudig argumenteert gebruik je meerdere onafhankelijke argumenten om je standpunt mee te onderbouwen. Je kunt het onderwerp vanuit meerdere perspectieven benaderen en dus verschillende aspecten ervan belichten. Zo stimuleer je de lezer om er grondig over na te denken. Deze structuur geeft je bovendien de ruimte om een tegenargument te weerleggen, wat een zeer overtuigend effect kan hebben.

We gaan verder met het betoog over het basisinkomen. Ditmaal geef je verschillende argumenten om je standpunt te verdedigen: “Het basisinkomen helpt armoede te verminderen, bevordert de economische vrijheid en stimuleert mensen om werk te kiezen dat ze echt waardevol vinden.” Alle argumenten bieden aanknopingspunten om verder de diepte in te gaan, bijvoorbeeld door bronnen te bespreken waarmee je ze van een feitelijke basis voorziet.

3. Onderschikkende argumentatie

Onderschikkende argumentatie staat ook bekend als ketenargumentatie. In deze argumentatiestructuur ondersteunt een argument een eerder genoemd argument. Zo bouwt elk argument voort op het vorige om gezamenlijk een overkoepelend standpunt te ondersteunen. De kracht van deze structuur schuilt in deze keten die je om het standpunt heen bouwt. Je moet stapsgewijs elk argument weerleggen om het standpunt onderuit te halen.

Laten we terugkeren naar het betoog over het basisinkomen. Ditmaal onderbouw je het standpunt met ketenargumentatie: “Het basisinkomen biedt een financieel vangnet. Dat is essentieel in een tijd waarin de digitalisering banen overbodig maakt. Deze negatieve invloed op de werkgelegenheid was ook te zien tijdens de mechanisering aan het eind van de negentiende eeuw en de automatisering in het midden van de twintigste eeuw – en ook toen was het nodig voor de overheid om drastische maatregelen te treffen.”

4. Nevenschikkende argumentatie

Bij nevenschikkende argumentatie presenteer je argumenten die onderling samenhangen en elkaar versterken, waardoor een netwerk van overtuiging ontstaat. De kracht van deze structuur is dat de argumenten zowel elkaar als het standpunt verstevigen. Daarin gaat overigens ook de zwakte schuil: als één van de argumenten onderuit gehaald wordt, loop je het risico dat je onderbouwing als een kaartenhuis in elkaar zakt.

We pakken het betoog over het basisinkomen er weer bij. Je kiest ervoor om je standpunt met nevenschikkende argumentatie te onderbouwen: “Het vergroot de bestaanszekerheid. Het is belangrijk dat iedereen in Nederland bestaanszekerheid heeft, want dat komt de economie ten goede.” Hoewel dit ook een vorm van ketenargumentatie zou zijn, is het verschil dat de beide argumenten niet alleen elkaar, maar allebei ook het standpunt onderbouwen.

Argumentatiestructuur versus tekststructuur

Wil je een overtuigende tekst schrijven? Wees je er dan van bewust dat argumentatiestructuur niet hetzelfde is als tekststructuur. We gaan in de argumentatie steeds uit van een standpunt dat we daarna onderbouwen. Uiteraard kun je de tekst ook op die manier opbouwen, bijvoorbeeld als je het piramideprincipe volgt.

Het is echter ook prima mogelijk om de volgorde om te draaien: dan geef je eerst je argumenten, waarna je als vanzelf uitkomt bij je standpunt, dat dan dus samenvalt met je conclusie. Je kunt ook je standpunt na elk argument herhalen, als je bijvoorbeeld een gevoel van urgentie of juist een ironisch effect wilt creëren.

Welke argumentatiestructuur volg jij?

Een argumentatiestructuur is het fundament van een overtuigende tekst. Een heldere structuur stelt je in staat de lezer mee te nemen in je betooglijn en je standpunt krachtig over te brengen. Dat geeft je niet de garantie dat je hem ook daadwerkelijk overtuigt, maar je maakt de kans daarop wel groter.

Bronnen

  1. Spolders, M. (1997). Het winnende woord. Amsterdam: Bert Bakker, p. 57. ↩︎

TAGS

Zakelijk leren schrijven?

De Schrijftrainers helpt jou je schrijfvaardigheden te verbeteren. Neem contact op voor een offerte op maat.

Door deze website te gebruiken gaat u akkoord met ons cookie- en privacybeleid.
×